İnsanlar aynı cümleyi çok farklı biçimlerde kurar. Kimi doğrudan söyler, kimi ima eder, kimi de söylemek yerine bekler. Bu farklar çoğu zaman karakter meselesi sanılır; oysa büyük ölçüde öğrenilmiş alışkanlıklardır ve fark edildiğinde değiştirilebilir. Aşağıdaki test, günlük hayatta bir şey söylemeniz gerektiğinde hangi yolu seçtiğinizi görmeniz için hazırlandı. Doğru ya da yanlış cevap yok; amaç, tekrar eden eğiliminizi görünür hale getirmek.

Testi Nasıl Çözmelisiniz?

On iki soruyu sırayla yanıtlayın. Her madde için "çoğunlukla böyleyim" 2 puan, "duruma göre değişir" 1 puan, "bana hiç uymuyor" 0 puan olarak sayın. Yanıtlarken idealinizi değil, son birkaç haftada gerçekten nasıl davrandığınızı düşünün. İş, aile ve arkadaş ortamlarında farklı davrandığınızı fark ederseniz, testi ikinci kez yalnızca tek bir ortamı düşünerek çözmek daha net bir tablo verir.

Sorular

• 1. Rahatsız olduğum bir konuyu, konuşmayı ertelemeden dile getiririm. Erteleme süresi uzadıkça mesele büyür ve konuşma daha yüklü hale gelir.
• 2. Karşımdaki konuşurken cevabımı hazırlamak yerine sonuna kadar dinlerim. Cevap hazırlamak, dinlemenin yerini alan en yaygın alışkanlıklardan biridir.
• 3. Bir isteğimi doğrudan söylemek yerine ima ettiğim olur. İma edilen istekler çoğu zaman fark edilmez ve kırgınlıkla sonuçlanır.
• 4. Tartışma sırasında sesimi yükseltmeden konuşabilirim. Ses tonu, cümlenin içeriğinden daha hızlı algılanır ve karşı tarafın tepkisini belirler.
• 5. Anlamadığım bir şey olduğunda soru sormaktan çekinmem. Soru sormamak, yanlış anlamaların en sık kaynağıdır.
• 6. Eleştiri aldığımda önce savunmaya geçerim. Savunma refleksi doğaldır ama söylenenin içeriğini duymayı engeller.
• 7. Hayır demem gerektiğinde açıkça hayır diyebilirim. Belirsiz cevaplar karşı tarafta beklenti yaratır ve sonraki adımı zorlaştırır.
• 8. Bir sorunu anlatırken suçlayıcı değil, durumu tarif eden cümleler kurarım. "Sen hep" ile başlayan cümleler konuyu kişiye taşır ve çözümü uzaklaştırır.
• 9. Konuşmanın uzayacağını hissettiğimde ortamdan uzaklaşırım. Geri çekilmek kısa vadede rahatlatır, uzun vadede meseleyi birikime çevirir.
• 10. Karşımdakinin ne demek istediğini anladığımdan emin olmak için özetleyip sorarım. Kısa bir doğrulama cümlesi, uzun bir yanlış anlamayı baştan keser.
• 11. Yazılı mesajla konuşmayı yüz yüze konuşmaya tercih ederim. Yazıda ses tonu ve mimik olmadığı için cümleler kolayca farklı okunur.
• 12. Bir konuda haksız olduğumu fark ettiğimde bunu söyleyebilirim. Hatayı kabul etmek, konuşmayı yeniden ortak zemine taşıyan en hızlı adımdır.

Puanlarınızı Toplayın

3, 6, 9 ve 11. maddeler ters yönlü sorulardır; bu dördünde aldığınız puanı tersine çevirin. Yani 2 verdiyseniz 0, 0 verdiyseniz 2 yazın; 1 aynı kalır. Ardından on iki maddenin tamamını toplayın. Sonuç 0 ile 24 arasında bir sayı olacak. Bu sayı iletişim becerinizin ölçüsü değil, hangi alışkanlıkların baskın olduğunun kaba bir göstergesidir.

0-8 Puan: Söylemek Yerine Beklemek

Bu aralıktaysanız meseleleri dile getirmeyi genellikle erteliyorsunuz demektir. Kısa vadede bu tavır çatışmayı azaltır ama söylenmeyenler biriktikçe küçük bir konu beklenmedik bir anda büyük bir tartışmaya dönüşebilir. Başlangıç için tek bir hedef seçin: haftada bir kez, ertelediğiniz küçük bir konuyu aynı gün içinde konuşun. Küçük konularla başlamak, alışkanlığı düşük riskle kurmanın en pratik yoludur.

9-16 Puan: Duruma Göre Değişen Bir Denge

Bu aralık, iletişim biçiminizin ortama göre belirgin biçimde değiştiğini gösterir. Muhtemelen yakın çevrenizde rahat konuşuyor, resmi ortamlarda ya da yetki farkı olan durumlarda geri çekiliyorsunuz. Burada yapılacak en yararlı şey, hangi ortamda hangi maddede düşük puan aldığınızı işaretlemek. Genellikle iki ya da üç madde tekrar eder ve asıl çalışılması gereken yer orasıdır.

17-24 Puan: Açık ve Düzenli Bir Tarz

Yüksek puan, söylemek istediğinizi zamanında ve suçlamadan söyleyebildiğinizi gösterir. Bu tarzın gözden kaçan riski, karşı tarafın aynı hızda olmamasıdır. Doğrudan konuşan biri, daha çekingen biriyle konuşurken farkında olmadan alanı tamamen doldurabilir. Böyle durumlarda sessizliğe biraz daha uzun süre izin vermek ve cevap için beklemek, konuşmanın gerçekten karşılıklı olmasını sağlar.

İletişim tarzı doğuştan sabit bir özellik değildir; büyük ölçüde tekrar ederek yerleşir ve yine tekrar ederek değişir. Bu testi çözdükten sonra puanı bir kenara not edin, en düşük aldığınız iki maddeyi seçin ve bir ay boyunca yalnızca onlara odaklanın. Aynı soruları bir süre sonra yeniden yanıtladığınızda, değişimin nerede gerçekleştiğini kendiniz göreceksiniz.